پیشینه جشن شب یلدا و رسم و رسوم آن

شب یلدا یا شب چله آخرین روز آذرماه، شب اول زمستان و درازترین شب سال است. ایرانیان باستان با باور این که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلند تر شده و تابش نور ایزدی افزونی می یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می کردند، این جشن در ماه پارسی «دی» قرار دارد.

پیشینه جشن شب یلدا و رسم و رسوم آن

پیشینه جشن

یلدا و جشن هایی که در این شب برگزار می شود، یک سنت باستانی است. این جشن مراسمی آریایی است و پیروان میتراییسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می کرده اند. یلدا روز تولد میترا یا مهر است. این جشن به اندازه زمانی که مردم فصول را تعیین کردند کهن است.

● مراسم و آداب جشن

 آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه های گوناگون است که همه جنبه نمادی دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند. در این شب هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است. حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پری آن، آینده گویی می کنند.

جشن شب یلدا جشنی است که از ۷ هزارسال پیش تاکنون در میان ایرانیان برگزار می شود. ۷ هزار سال پیش نیاکان ما به دانش گاه شماری دست پیدا کردند و دریافتند که نخستین شب زمستان بلندترین شب سال است.

 یکی دیگر از دلایل برگزاری این جشن، شب زادروز ایزدمهر یا میترا است. مهر به معنای خورشید است و تاریخ پرستش آن در میان ایرانی ها و آریایی ها به پیش از دین زرتشت بازمی گردد که پس از ظهور زرتشت این پیامبر او را اهورامزدا تعریف کرد. یکی از ایزدان اهورایی مهر بود که هم اکنون بخشی از اوستا به نامش نام گذاری شده است.

پیشینه جشن شب یلدا و رسم و رسوم آن


 ● آیین های جشن شب یلدا

 یکی از آیین های شب یلدا در ایران، تفال با دیوان حافظ است. مردم دیوان اشعار لسان الغیب را با نیت بهروزی و شادکامی می گشایند و فال دل خویش را از او طلب می کنند.

 در برخی دیگر از جاهای ایران نیز شاهنامه خوانی رواج دارد. بازگویی خاطرات و قصه گویی پدربزرگ ها و مادربزرگ ها نیز یکی از مواردی است که یلدا را برای خانواده ایرانی دلپذیرتر می کند. اما همه اینها ترفندهایی است تا خانواده ها گرد یکدیگر آیند و بلندترین شب سال را با شادی و خرسندی به سپیده برسانند.

 در سراسر ایران زمین، جایی را نمی یابید که خوردن هندوانه در شب یلدا جزء آداب و شیوه آن نباشد هندوانه میوه ای است که هیچ گاه از قلم نمی افتد، زیرا شمار زیادی به این باورند که اگر مقداری هندوانه در شب چله بخورند در سراسر چله بزرگ و کوچک یعنی زمستانی که در پیش دارند سرما و بیماری بر آن ها غلبه نخواهد کرد.

 مردم شیراز در شب یلدا به شب زنده داری می پردازند و برخی نیز بسیاری از دوستان و بستگان خود را دعوت می کنند. آنها در این شب سفره یی می گسترانند که بی شباهت به سفره هفت سین نوروز نیست و در آن آینه را جای می دهند.

گونه های بی شمار آجیل و تنقلاتی چون نخودچی، کشمش، حلواشکری، رنگینک و خرما و میوه هایی چون انار و به ویژه هندوانه خوراکی های این شب را تشکیل می دهند.

 در آذربایجان مردم هندوانه چله (چیله قارپوزی) می خوردند و باور دارند که با خوردن هندوانه لرز و سوز و سرما به تن آن ها تاثیری ندارد.
 در اردبیل رسم است که مردم، چله بزرگ را سوگند می دهند که زیاد سخت نگیرد و معمولاً گندم برشته (قورقا) و هندوانه و سبزه و مغزگردو و نخودچی و کشمش می خورند. در گیلان هندوانه را حتماً فراهم می کنند وبر این باورند که هرکس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد.

پیشینه جشن شب یلدا و رسم و رسوم آن

 ● جشن شب یلدا

 جشن شب یلدا یک جشن کاملاً زنده است و همه مسیحیان جهان این جشن را با نام جشن تولد مسیح برگزار می کنند. یلدا و مراسمی که در نخستین شب بلند زمستان و بلندترین شب سال برپا می کنند سابقه یی بسیار دراز داشته و مربوط می شود به ایزد مهر.

 این جشن که یکی از کهن ترین جشن های ایران باستان است در اصطلاح به آن شب چله هم می گویند. چله بزرگ از یکمین روز دی ماه جشن خرم روز تا دهم بهمن که جشن شده است به طول می انجامد و آن را چله بزرگ می نامند به آن دلیل که شدت سرما بیش تر است، آنگاه چله کوچک فرا می رسد که دهم از بهمن تا بیستم اسفند اقوام قدیم آریایی جشن تولد آفتاب را آغاز زمستان می گرفتند .

 این سفره جنبه دینی داشته و مقدس بود و از ایزد خورشید روشنایی و برکت می طلبیدند تا در زمستان به خوشی سر کنند و میوه های تازه و خشک و چیزهای دیگر در سفره تمثیلی از آن بود که بهار و تابستانی پربرکت داشته باشند و همه شب را در پرتو چراغ و نور و آتش می گذراندند تا اهریمن فرصت تباهی نیابد.

 امروز هم ایرانیان در سراسر جهان این جشن زیبا را در کنار یک دیگر برگزار می کنند و به خواندن شاهنامه و گرفتن فال حافظ می پردازند.

پیشینه جشن شب یلدا و رسم و رسوم آن

 

koodak@tebyan.com
تهیه: شهرزاد فراهانی- سایت بیتوته

گل بگونیا

گل ها در طبیعت بسیار زیبا هستند و رنگ ها و شکل هلی مختلفی دارند به طور کلی انسان ها با گل و گیاهان ارتباط بالایی بر قرار می کنند

محیط زیست

بچه ها، می¬دانید که با وجود برنامه¬های گوناگون درباره¬ی حفظ و نگهداری از محیط¬زیست¬مان، بایدها و نبایدها و تعهدهایی در این زمینه، هنوز اتفاقات بدی برای محیط¬زیست¬مان می¬افتد. ...

خرما

سلام دوستان گلم من خرما هستم میوه ای مفید هستم و کلی هم هم رنگ قشنگ دارم..

منبع:تبیان

مطالب مرتبط :

طرز تهیه شکلات هندوانه ای برای شب یلدا -

آداب و رسوم عجیب کریسمس در سراسر دنیا که جالب هستند

عکسهای جالب بازیگران در شب یلدا

طنز؛ عیادت پرتقال شمال در شب یلدا

یک سال می‌تواند 2 شب یلدا داشته باشد؟/شایعه این روزهای فضای مجازی

یک سال می‌تواند دو شب یلدا داشته باشد؟/شایعه این روزهای فضای مجازی

مطالب جدید